Nga Redaksia:
Ka ngjarje që nuk i përkasin vetëm së shkuarës, por vazhdojnë të jetojnë si plagë të hapura në ndërgjegjen kombëtare. Tragjedia e Otrantos është një prej tyre – një kujtim i rëndë që rikthehet çdo vit për të na kujtuar jo vetëm dhimbjen, por edhe përgjegjësitë e pashlyera.
Në pasditen e 28 marsit 1997, në kulmin e kaosit pas rënies së skemave piramidale dhe shpërbërjes së rendit shtetëror, nga Vlora u nis anija e vjetër Katri i Radës me 142 shqiptarë në bord. Ata nuk po iknin për luks – po iknin për të shpëtuar jetën, për t’i shpëtuar një vendi të zhytur në anarki, ku shteti kishte rënë dhe qytetari ishte lënë në mëshirë të fatit.
Por tragjedia i priste në ujërat e Otrantos.
Anija shqiptare u përplas me anijen luftarake italiane Sibilla, në një incident që mbetet edhe sot i mbuluar me pikëpyetje të rënda. A ishte kjo një përplasje e qëllimshme për të ndaluar emigracionin? A u sakrifikuan jetë njerëzish për politika kufitare?
Ndërkohë që këto pyetje mbeten pa përgjigje të plotë, një fakt është i pamohueshëm: shqiptarët nuk do të ishin në atë anije, nëse shteti i tyre nuk do t’i kishte braktisur.
Pamjet e asaj dite janë të paharrueshme: panik, britma, njerëz që luftonin me dallgët për një shans mbijetese. Dëshmitë flasin për prani të armatosur dhe një helikopter që filmonte gjithçka, ndërsa një tragjedi po ndodhte para syve të botës.
Brenda pak minutash, Katri i Radës u fundos.
Bilanci ishte i tmerrshëm:
- 81 shqiptarë humbën jetën
- vetëm 61 mbijetuan
- 24 trupa nuk u gjetën kurrë
Mes viktimave kishte foshnje dhe të moshuar – një tablo që dëshmon jo vetëm tragjedinë, por edhe dëshpërimin ekstrem të një populli të braktisur.
Të mbijetuarit u dërguan në Brindisi, por mbi këtë ngjarje ra një heshtje e rëndë. Një heshtje që nuk ishte vetëm italiane – ishte edhe shqiptare. Sepse politika e kohës nuk kishte as vullnet dhe as kurajo për të kërkuar të vërtetën dhe për të mbrojtur dinjitetin e viktimave të saj.
Pas gjashtë muajsh, anija u nxor nga deti bashkë me trupat e pajetë. Por drejtësia mbeti e gjymtuar.
Edhe sot, pas 29 vitesh, familjarët e 81 viktimave vazhdojnë të kërkojnë përgjegjësi. Jo vetëm nga pala italiane, por edhe nga shteti shqiptar i asaj kohe, që dështoi të garantonte minimumin: jetën e qytetarëve të vet.
Otranto nuk është thjesht një tragjedi.
Është një aktakuzë historike ndaj një shteti që u shemb dhe la pas qytetarët e tij në det të hapur.
Është një kujtesë e dhimbshme se kur shteti bie, viktima e parë është populli.
Dhe kjo plagë, për Shqipërinë, nuk do të shërohet kurrë.